wijkvisie 2009 – 2015

1. Inleiding:

wat is een wijkvisie en waarom maken we deze?

Voor u ligt de visie voor de wijk Heer Oudelands Ambacht in de gemeente Zwijndrecht. Deze wijkvisie is tot stand gekomen met de burgers in de wijk, het wijkplatform, medewerkers uit de gemeentelijke organisatie, de woningcorporaties, de politie, Diverz en verschillende andere organisaties. Zij werken allemaal aan een beter woon- en leefklimaat in deze wijk. Dit doen ze zoveel mogelijk vanuit een gestructureerde samenwerking. Deze wijkvisie zal daarvoor als kader worden gebruikt. In dit hoofdstuk lichten wij toe wat een wijkvisie is en wat we er mee gaan bereiken en op welke manier.

1.1 Wat is een wijkvisie

Een wijkvisie is een document dat richting geeft aan hoe de wijk er over zes jaar uit moet zien. Een wijkvisie is een strategisch document en gebruiken we om (strategische) beleidskaders te realiseren in de wijken van Zwijndrecht en het dorp Heerjansdam.

Een wijkvisie is natuurlijk het meest effectief als betrokken partijen in de wijk zich gezamenlijk richten op dezelfde doelen. Het is daarom van belang om vast te stellen wat de belangrijkste opgaven zijn die de komende periode gezamenlijk worden aangepakt. In deze wijkvisie beschrijven we die opgaven (Hoofdstuk 3) en formuleren we wat we de komende periode willen bereiken.

De wijkvisie bevat géén blauwdruk van hoe de wijk er over zes jaar uit moet zien en geeft ook géén exact overzicht van alles wat de komende jaren in de wijk gaat gebeuren. Wel geeft de wijkvisie het kader voor het ontwikkelen van ingrepen, initiatieven en activiteiten door de in de wijk actieve organisaties voor de komende jaren.

De concrete uitwerking en invulling van de in de visie beschreven opgaven nemen we op in het wijkprogramma en vertalen we in concrete doelen en activiteiten, die vervolgens weer worden vertaald in een jaarlijkse activiteitenkalender. In deze kalender staat precies wie er wat waar doet in de wijk Heer Oudelands Ambacht.

Stellen we de wijkvisie vast voor de komende zes jaar, het wijkprogramma is een dynamisch document en geldt voor vier jaar (collegeprogramma). Gedurende de hele looptijd van het programma werken wij door aan de ontwikkeling en uitwerking.

We willen niet alleen mooie plannen maken, we willen ook op korte termijn aan de slag in de wijk. Dat betekent dat onze visie ook onze ambities voor de korte termijn bevat. Hierbij moet vooral worden gedacht aan het investeren in de uitstraling van de buitenruimte (wegen en groen) en ontmoetingsplaatsen voor jong en oud. De gemeente moet samen met haar partners laten zien dat het bereid is te investeren in deze unieke veelzijdige en veelkleurige wijk.

Ook de veiligheid van achterpaden, enge plekken door matige verlichting of teveel groen zijn vanuit bewoners veelgenoemde aandachtspunten waar we iets aan willen doen.

1.2 De opbouw van de wijkvisie

De wijkvisie bestaat uit twee onderdelen. Het eerste onderdeel is het streefprofiel van de wijk. Dit profiel geeft in één zin weer wat voor soort wijk Heer Oudelands Ambacht zou moeten zijn. Het streefprofiel is gebaseerd op het huidige profiel, de bedreigingen die we daarin signaleren maar ook de kansen die we zien in de wijk. Het tweede onderdeel is een beschrijving van de belangrijkste opgaven waarvoor de organisaties in de wijk staan om het streefprofiel te bereiken. Het streefprofiel en de opgaven vormen samen de wijkvisie.

De wijkvisie bestaat uit:

Een streefprofiel: Een beschrijving van hoe de wijk zou moeten zijn

De opgaven: Wat er moet gebeuren om het streefprofiel te bereiken

Het wijkprogramma bestaat uit:

De doelen: De operationalisering van de opgaven

De activiteiten: Wat we gaan doen om de doelen te bereiken

De wijkvisie en het wijkprogramma zijn een product van samenwerking en partnership. Beide stukken leggen we ter besluitvorming voor aan besturen, raden of een ander bevoegd gezag van alle betrokken instanties. De wijkvisie is dus kaderstellend. Concrete doorvertaling vindt plaats via wijkprogramma en is een eigen verantwoordelijkheid van alle betrokken instanties. Het wijkprogramma leidt wel tot concrete afspraken wie wat doet.

Monitoren voortgang en resultaten

Activiteiten die zijn uitgevoerd evalueren we, zodat we leren van ervaringen die we bij de uitvoering van het programma opdoen. Naast het monitoren en evalueren van activiteiten willen we ook weten wat de effecten zijn van onze activiteiten op de opgaven die we in de visie hebben benoemd. Hulpmiddel hierbij is een juiste vorm van monitoren. Hoe die (programma)monitor er uit komt te zien, bepalen we in goed onderling overleg.

1.3 Achtergrondinformatie

De wijkschets

Als achtergrondinformatie voor de wijkvisie en het wijkprogramma is de wijkschets opgesteld (hoofdstuk 3). Ook zorgt deze wijkschets voor een beter begrip en onderbouwing van de beschreven profielen en opgaven in hoofdstuk 2. In de wijkschets staat een beschrijving van hoe de wijk en buurten nu zijn, wie er wonen, wat inwoners van hun wijk vinden en wat de sterke en zwakke kanten van de wijk zijn.

Wat is wijkgericht werken

Onder het motto ‘Samenwerken aan jullie wijk’ werkt de gemeente aan een goed woon- en leefklimaat in haar wijken en de kern Heerjansdam. De gemeente wil beter inspelen op de wensen en behoeften van de inwoners. Om dat te bereiken is er een gemeentelijk wijkbureau opgericht. Het wijkbureau wordt bemand door twee gebiedsmanagers en heeft Zwijndrecht verdeeld in twee gebieden: Oost en West. De spoorlijn is de scheidslijn. Onder het gebied Oost vallen de wijken Noord, Centrum, Walburg en Heerjansdam. Onder gebied West vallen de wijken Kort Ambacht, Nederhoven en Heer Oudelands Ambacht.

Het belangrijkste doel van het wijkgericht werken is het integraal, gestructureerd, planmatig en meetbaar op- en aanpakken van sociale, fysieke en economische kansen en problemen in de 6 onderscheiden wijken van Zwijndrecht en de kern Heerjansdam. Dit alles onder regie van de gemeente en in nauwe samenwerking en samenspraak met (georganiseerde) burgers en maatschappelijke instellingen en organisaties. Dit ter bevordering dan wel verbetering van de leefbaarheid en ter versterking van de sociale relaties en samenhang.

Natuurlijk kan de gemeente dit niet alleen. In de wijken en het dorp zijn allerlei organisaties actief die ook werken aan een beter woon– en leefklimaat. Samen met wijkplatforms, dorpsraad en externe partners is een organisatiestructuur bepaald om optimaal invulling te kunnen geven aan het nieuwe wijkgericht werken.

De nieuwe werkwijze die we invoeren met het ‘wijkgericht werken’ is een van de stappen om de reacties en communicatie te verbeteren tussen alle partijen en de burgers.

Proces totstandkoming wijkvisies

Als voorbereiding op de totstandkoming van de wijkvisies heeft het wijkbureau een interne en externe inventarisatie verricht samen met de belangrijkste partners om tot de juiste uitgangspunten te komen voor de realisatie van de visies. De inventarisatie heeft zich niet beperkt tot wijkniveau omdat zaken als beleid, kaders en besluiten vaak wijkoverstijgend zijn en heel Zwijndrecht aangaan.

Samen met het wijkplatform Heer Oudelands Ambacht zijn ook de bewoners van deze wijk betrokken bij het proces om te komen tot deze wijkvisie. (Zie hoofdstuk 3.4: Wat vinden bewoners van hun wijk)

Het proces wijkvisies is afgestemd op de op te stellen structuurvisie en gebiedsvisie stedenbouw. Er zijn workshops georganiseerd met medewerkers uit de gemeentelijke organisatie en externe partners. Doelen:

1. Bepalen van gemeenschappelijke beeldvorming en het formuleren van heldere kaders voor heel Zwijndrecht.

2. Voor Heer Oudelands Ambacht bepalen wat de visie is op de ontwikkeling van de wijk waarbij wijkoverstijgende zaken zijn meegenomen.

3. Resultaten toetsen met externe partners en verder afstemmen om de koers te bepalen.

Het resultaat is dat wij een totale inventarisatie hebben en een richting/koers bepalen hoe Zwijndrecht en Heer Oudelands Ambacht zich gaan ontwikkelen vanuit een optimale integrale aanpak en afstemming, zowel in sociaal-maatschappelijke, ruimtelijk-fysieke als economische zin. Met deze uitkomsten vervolgt elk visietraject zijn eigen weg met uiteraard gerichte onderlinge afstemming.

2. Wijkvisie Heer Oudelands Ambacht

In dit hoofdstuk beschrijven we de wijkvisie voor Heer Oudelands Ambacht. In paragraaf 2.1 het streefprofiel van de wijk. Dit streefprofiel komt voort uit het huidige profiel van de wijk en is beschreven vanuit de drie kernbegrippen: jonge, groene omgeving en actief betrokken.

Daaruit hebben we in paragraaf 2.2 een viertal opgaven gedefinieerd. Bij elke opgave lichten we toe waarom we tot deze opgave komen en hoe we deze gaan realiseren. Hierbij merken we op dat dit een richting is die we verder uitwerken in het wijkprogramma en daarin verder vertalen in concrete doelen en activiteiten.

2.1 Streefprofiel van Heer Oudelands Ambacht

We hebben voor Heer Oudelands Ambacht het volgende streefprofiel vastgesteld:

Heer Oudelands Ambacht:

Een jonge wijk in een groene omgeving met actief betrokken bewoners.

Jonge

De wijk Heer Oudelands Ambacht is de nieuwste wijk van Zwijndrecht en gebouwd in de jaren ’80. Het is een wijk met het woonmilieu ‘rust en (groene) ruimte’ met vrijwel uitsluitend laagbouwwoningen en een hoog aandeel koopwoningen. Dit maakt de wijk uitermate geschikt voor (jonge) gezinnen. Het aandeel ouderen is betrekkelijk klein.

Gezinnen met kinderen geven een bepaalde dynamiek die door overige bewoners als overlastgevend kan worden ervaren. De betrekkelijk grote overlast door vernielingen en het hangen met overlast veroorzaakt door oudere jongeren, wordt door veel inwoners als niet prettig en zelfs bedreigend ervaren.

Ondanks het parkeertekort en de druk die dit geeft op de openbare ruimte moet de wijk aantrekkelijk blijven voor gezinnen met (jonge) kinderen. Hier hoort dus een goed ingerichte buitenruimte bij en de juiste (wijk)voorzieningen.

Rond het winkelcentrum Oudeland staan diverse huur- en koop appartementencomplexen. Hierdoor kunnen senioren dichtbij diverse voorzieningen wonen. Toch is de wijk Heer Oudelands Ambacht geen Vivera wijk (levensloopbestendig). Er hoeft niet te worden toegeven aan mogelijke vergrijzing. Als ouderen dichtbij voorzieningen willen wonen kan dit in de woonzorg zones in wijken Nederhoven, Kort Ambacht en Walburg.

Groene omgeving

De wijk Heer Oudelands Ambacht ligt ingebed in het groen. De randen van de wijk bieden mogelijkheden tot buitenrecreatie: Develpark, park Molenvliet, het buitengebied, Arboretum en De Devel. Deze gebieden herbergen veel kwaliteit.

De bereikbaarheid van het buitengebied en het Develpark is, vanwege drukke doorgaande wegen en het ontbreken van een goede oversteekbaarheid, een aandachtspunt. Door de aanleg van twee rotonden is de oversteekbaarheid wel verbeterd.

In de wijk lopen enkele doorgaande groenpartijen, zoals de Valeriussingel. Voor de leefomgevingkwaliteit binnen in de wijk en het gevoel van rust en ruimte is het belangrijk om deze grootschalige groenstructuren te bewaren en te versterken.

Verder kenmerkt de wijk zich door hofjes en besloten binnengebieden gecreëerd door de stedenbouwkundige opzet. Veel van deze hofjes zijn ingericht met groen en speelvoorzieningen om ook de woongebieden aantrekkelijk te maken. De wijk heeft op veel plaatsen een tekort aan parkeerplaatsen. De, tijdens de realisatie van de wijk, gehanteerde parkeernormen zijn hiervoor de belangrijkste verklaring. Hierdoor staat de openbare ruimte, en dan met name het gebruik en de inrichting van de hofjes voor groen en spelen, onder grote druk. Op diverse plaatsen in de wijk zijn geparkeerde auto’s dominant aanwezig en bepalen zelfs het straatbeeld. Bewoners ervaren dit als niet prettig maar willen wel graag de auto voor de deur parkeren.

Zoals in elke wijk in Zwijndrecht ergert de inwoner van Heer Oudelands Ambacht zich aan hondenpoep en zwerfvuil. Hier moet aandacht voor zijn omdat dit het beeld en de huidige (groene) kwaliteit van de openbare ruimte negatief kan beïnvloeden.

In de vorig jaar gehouden wijkschouw is hondenpoep echter nauwelijks aangetroffen. Ook het groenbeheer en de aanwezigheid van zwerfvuil zijn positiever beoordeeld. Beeldvorming en de realiteit lijken niet altijd overeen te komen bij inwoners.

Veel inwoners geven aan dat zij last hebben van achterstallig onderhoud van de openbare ruimte. Dit wordt vaak veroorzaakt door zettingsproblemen. De verzakkingen worden door inwoners van de wijk zelfs als onveilig ervaren.

Actief betrokken

Waar het gaat om deelname aan vrijwilligerswerk en aan het maatschappelijk leven valt de wijk in positieve zin op. Ook maken inwoners van Heer Oudelands Ambacht relatief veel gebruik van voorzieningen en hebben ze in vergelijking met inwoners van andere wijken veel sociale contacten. Er is echter een beperkt verantwoordelijkheidsgevoel naar de wijk toe. Dit moet niet worden geïnterpreteerd als een algeheel gebrek aan maatschappelijke betrokkenheid. Die betrokkenheid uit zich meer in eigen kring, in de vorm van mantelzorg voor een naaste of vrijwilligerswerk voor een goed doel waar men affiniteit mee heeft.

Om de betrokkenheid naar de wijk te stimuleren willen we bewoners actief laten meedenken over het gebruik van de openbare ruimte en accommodaties. Hierbij wordt uiteraard het wijkplatform betrokken.

2.2 De opgaven

Het huidige profiel van Heer Oudelands Ambacht wijkt op een aantal punten af van het streefprofiel zoals we dat in de vorige paragraaf hebben beschreven. Het dichterbij brengen van het streefprofiel is het doel van de gezamenlijke aanpak van gemeente en partijen in de wijk. De inspanningen van de professionals zijn de komende jaren hierop gericht. Als leidraad voor het ontwikkelen van activiteiten en interventies hebben we vier (hoofd)opgaven gedefinieerd. Bij elke opgave lichten we toe waarom we tot deze opgave komen en hoe we deze opgaven gaan realiseren.

De opgaven zijn de kaders voor het wijkprogramma om deze hierin verder met alle partijen uit te werken.

Opgave 1:

We maken Heer Oudelands Ambacht mooier, veiliger en duurzamer.

Waarom:

Bewoners ervaren de kwaliteit van het openbaar groen als onvoldoende en de aanwezigheid van zwerfvuil en hondenpoep als storend.

De wijk Heer Oudelands Ambacht is echter hoogwaardig in het groen ingebed. Deze bestaande kwaliteit moet worden behouden en daar waar mogelijk worden versterkt.

Op de hoofdontsluitingswegen in de wijk wordt regelmatig te hard gereden. Bewoners ervaren dit als onveilig. Dit probleem wordt echter voornamelijk veroorzaakt door inwoners die zelf in de wijk wonen.

Bewoners van Heer Oudelands Ambacht ervaren de wijk in veel gevallen als ‘krap’ opgezet. Het gebruik van de openbare ruimte levert in deze wijk relatief veel conflicten op. Hier ligt een directe relatie met de parkeeroverlast die in veel buurten als zeer storend wordt ervaren.

Aandachtspunt en inzet bij ingrepen in de openbare ruimte is duurzaamheid. Duurzame buitenruimte is kwaliteit (materialen die lang mee gaan), weinig onderhoud en vandalisme proof. Duurzaam hoeft niet per definitie te betekenen duurder en onbetaalbaar. Een hoge investering kan zichzelf terugverdienen door lagere onderhoudskosten.

Wat is IBOR en wat betekent dit voor de inwoners van HOA.

De gemeente Zwijndrecht heeft recent Integraal Beheer van de Openbare Ruimte (IBOR) geïntroduceerd voor het inrichten en beheren van openbare ruimte. Kenmerk van deze vernieuwde aanpak is dat de openbare ruimte nu gebiedsgericht wordt benaderd. Met kwaliteitsbeelden (referentiefoto’s) is vastgelegd wat de burger en bezoeker van Zwijndrecht mag verwachten. IBOR gaat niet langer uit van een technische onderhoudsopgave, maar maakt inzichtelijk welke kwaliteiten de openbare ruimte moet hebben voor een vitale en leefbare woon- en werkomgeving. Het beheer en onderhoud wordt hierop afgestemd, soms zijn ook herinrichtingen nodig om de openbare ruimte aan de eisen van deze tijd aan te passen.

Als introductie van de IBOR-werkwijze is in 2008 voor alle 6 wijken in Zwijndrecht en het dorp Heerjansdam een nulmeting uitgevoerd van de huidige onderhoudstoestand van verhardingen, groen en straatmeubilair in de openbare ruimte. Bewoners waren daarbij actief betrokken. Op basis van de nulmeting is voor de komende 10 jaar een globale beheerstrategie opgesteld, die aangeeft wat er de komende jaren moet gebeuren aan beheer en onderhoud.

We geven bewoners, bezoekers en ondernemers een belangrijke rol bij het schoon en heel houden van de omgeving. De opgave richt zich dus nadrukkelijk ook op het vergroten van deze verantwoordelijkheid.

Hoe:

– We stellen in 2009 een onderhoudsvisie en uitvoeringsplan op vanuit het vastgestelde beleid Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR). De functionele waarde en belevingswaarde van de openbare ruimte wordt per wijk uitgewerkt in een inrichtings- en beheerstrategie.

Bewoners worden actief betrokken bij uitvoeringsplannen vanuit IBOR om zo optimaal gebruik te maken van hun ervaringen.

– We gebruiken IBOR als instrument om:

• Bij reconstructie van de bestaande woonomgeving voldoende parkeergelegenheid te creëren. Hierbij gaan we uit van behoud en versterking van de hoofdwater en hoofdgroenstructuur en de behoefte aan spelen en groen.

• We zorgen voor goed beheer en onderhoud van de fysieke buitenruimte (schoon, heel en veilig). Via handhaving zullen wij hier op toezien.

• We handhaven de kwaliteit van groenvoorzieningen aan de rand van de wijk (via IBOR) en waar nodig zorgen we voor een nog betere ontsluiting.

Opgave 2:

We vergroten de sociale binding van de inwoners met de wijk.

Waarom:

In de wijk is er te weinig sociale binding. Er zijn een aantal problemen in de wijk die dit veroorzaken of versterken:

Allereerst is er het gevoel van sociale onveiligheid dat door bewoners ervaren wordt in delen van de wijk. Dit wordt o.a. veroorzaakt door hangende jongeren. Die klagen op hun beurt dat er te weinig ontmoetingsplekken zijn voor jongeren in de buitenruimte.

Het gevoel van onveiligheid wordt ook veroorzaakt door de beperkte sociale contacten. Bewoners onderhouden wel veel sociale contacten, maar er is een beperkt algemeen verantwoordelijkheidsgevoel naar de wijk toe.

De gehechtheid aan de buurt is in Heer Oudelands Ambacht relatief laag, al is deze in de onderzochte periode (2005) wel gegroeid. De combinatie van afnemende leefbaarheid met lage gehechtheid moet wel als een risico worden beschouwd: ontevreden bewoners kunnen relatief snel besluiten om de wijk (en wellicht ook Zwijndrecht) te verlaten. In dit verband speelt ook het beperkte gevoel van mede-verantwoordelijkheid voor de leefbaarheid een rol. Dit is in

Heer Oudelands Ambacht opvallend laag en in vergelijking met 2002 bovendien minder geworden.

Een andere oorzaak is de overlast die door bewoners ervaren wordt door zwerfafval, vervuiling rondom afvalcontainers, racende wijkbewoners, parkeeroverlast en vandalisme. Ook dit is deels terug te voeren op deze beperkte gehechtheid resp. verantwoordelijkheidsgevoel voor de eigen wijk.

Hoe:

– We zetten in op het bevorderen van de leefbaarheid door netwerken op te richten of deze te verbeteren. We zette in op sociale betrokkenheid en trekken nieuwe vrijwilligers aan.

– We vergroten het WIJKgevoel door (wijk)activiteiten te organiseren om zo het begrip en onderling vertrouwen te vergroten. Bewoners en wijkplatform worden hierbij actief betrokken. Hierbij zorgen we ervoor dat bewoners ook zelf verantwoordelijkheid nemen voor de omgeving waarin ze wonen. Speciale doelgroep hierbij zijn bewoners met midden en hoge inkomens waarvan er relatief veel wonen in HOA.

– We onderzoeken op buurtniveau (de wijk is in verschillende fases

gebouwd met verschillende parkeernormen) de parkeerdruk en

formuleren oplossingen op buurtniveau. Daarbij gaan we uit van het behoud van de hoeveelheid groen en spelen in de wijk. We offeren geen groen en spelen op voor blik.

– We bekijken op basis van de Monitor Leefbaarheid & Veiligheid 2009 (gereed mei/juni 2009) of de uitkomsten van 2005 nog actueel zijn. De aanpak van zwerfafval en ongewenst “vuilnisgedrag” zal hierop worden afgestemd.

– We zoeken naar ruimten voor alle jongeren van de wijk. Dit doen we mede op basis van de uitkomsten van de monitor Leefbaarheid & Veiligheid 2009 en de ervaringen van het JOR (Jongeren in de Openbare Ruimte).

– We handhaven en realiseren de juiste voorzieningen die bijdragen om inwoners van de wijk, van jong tot oud, actief en betrokken te krijgen voor de wijk.

Opgave 3:

We maken de wijk nog aantrekkelijker voor jonge gezinnen.

Waarom:

Binnen de wijk Heer Oudelands Ambacht vindt er een verschuiving plaats van overwegend jonge gezinnen naar huishoudens van middelbare leeftijd met oudere kinderen. De wijk was en is bij uitstek geschikt voor jonge gezinnen door de manier waarop zij is ingericht en het aanwezige voorzieningenniveau. De wijk is aantrekkelijk voor jonge gezinnen door de groenvoorzieningen aan de randen van de wijk, door de hofjes en besloten binnengebieden met eveneens groen- en speelvoorzieningen.

We willen de manier waarop de wijk is ingericht in stand houden zodat deze aantrekkelijk blijft en aantrekkelijker wordt voor jonge gezinnen.

Er zijn in Heer Oudelands Ambacht een aantal voorzieningen voor ouderen, maar de structuur van de wijk leent zich niet direct voor de realisatie van extra voorzieningen die nodig zouden zijn als de wijk verder vergrijst. In andere wijken van Zwijndrecht zijn bovendien veel goede voorzieningen voor ouderen met de daarbij behorende wooncomplexen.

Er is in de wijk behoefte aan meer parkeergelegenheid. Dit mag niet ten koste gaan van de groen- en speelvoorzieningen omdat juist die de wijk aantrekkelijk maken voor jonge gezinnen. Dit levert in delen van Heer Oudelands Ambacht frictie op. Daarnaast speelt het gevoel van onveiligheid een rol die door het gebrek aan veilige oversteekplaatsen en door groepen jongeren die overlast veroorzaken.

De realisatie van veilige oversteekplaatsen maakt de wijk nog aantrekkelijker voor jonge gezinnen, met name op die plekken waar schoolroutes en routes naar het openbaar groen liggen. Verder heeft iedereen het recht zich in de openbare ruimte te bevinden, vooral ook jongeren omdat dit past binnen hun ontwikkelproces. Wel gelden hiervoor spelregels die met jong en oud zullen worden gecommuniceerd.

We willen in de wijk benadrukken dat iedereen een aandeel heeft in de overlast die wordt veroorzaakt en dat iedereen een rol heeft in de bestrijding daarvan.

Hoe:

• We benadrukken in communicatie met en over de wijk dat Heer Oudelands Ambacht een aantrekkelijke wijk is voor jonge gezinnen door de aanwezigheid van voorzieningen en groen (marketing);

• We zorgen ervoor dat het huidige voorzieningenniveau op peil blijft en waar mogelijk wordt versterkt voor de doelgroep jonge gezinnen.

• We onderzoeken de mogelijkheid voor realisatie of verbetering van goede verbindingen vanuit de woonwijk met het groen in de omgeving, waardoor optimaal gebruik kan worden gemaakt van het buitengebied en het Develpark.

• We communiceren de spelregels over het gebruik van en verblijf in de buitenruimte (voor alle leeftijdsgroepen, waarbij onder meer wordt aangesloten bij het convenant Jongeren in de Openbare Ruimte);

• We ontwikkelen gezamenlijke straat- en buurtactiviteiten met daarbinnen specifieke aandacht voor de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de leefbaarheid in de wijk;

Algemeen: natuurlijk zullen we bij het aantrekkelijk maken en houden van de wijk ook de overige groepen niet uit het oog verliezen.

Ontwikkelingen die van belang zijn voor de wijk.

Voorzieningen lange termijn.

In de structuurvisie (Zwijndrecht 2010- 2020) wordt gesproken over het onderzoeken van het clusteren van voorzieningen in het gebied tussen het bestaande winkelcentrum Oudeland en de ruimte rond de kerk (Develhof) in Nederhoven. In de toekomst zou dit gebied zich kunnen lenen voor het clusteren van voorzieningen.

In de periode dat deze wijkvisie van kracht is (2009- 2015) zal hierover meer duidelijkheid ontstaan.

Veiligheid Kijfhoek.

Uit de recente wijkenquête voor het opstellen van deze wijkvisie is gebleken dat inwoners (ineens) grote zorgen hebben over de mogelijke gevaren die rangeerterrein Kijfhoek met het transport van gevaarlijke stoffen over het spoor met zich meebrengt. De bijbehorende risico contour loopt dan ook over het gehele noordelijke deel van de wijk.

Het is noodzakelijk dit gevoel van onveiligheid van de inwoners serieus te nemen. De gemeente gaat dit doen door haar inwoners goed op de hoogte te houden van ontwikkelingen rondom Kijfhoek door tijdige en duidelijke communicatie.

3. Wijkschets

3.1 Kenmerken van Heer Oudelands Ambacht

De wijk Heer Oudelands Ambacht is de nieuwste wijk van Zwijndrecht en gebouwd in de jaren ’80. Het is een wijk met het woonmilieu ‘rust en (groene) ruimte’ met vrijwel uitsluitend laagbouwwoningen en een hoog aandeel koop.

In de wijk staan ruim 2500 woningen en er wonen ruim 6900 mensen. Bewoners waarderen hun buurt met een score van 8,0. Vrijwel alle bewoners wonen (zeer) prettig in hun buurt. Ook de aanwezige voorzieningen en het niveau hiervan wordt gewaardeerd.

Wel ervaren de bewoners meer overlast dan gemiddeld in Zwijndrecht. De top 6 uit de monitor leefbaarheid en veiligheid 2005 is respectievelijk: vernielingen, parkeeroverlast, hardrijders, hondenpoep, jongeren en zwerfvuil.

De wijkenquête voor deze op te stellen wijkvisie heeft een vergelijkbare top 5: beheer en onderhoud openbare ruimte, hondenpoep, afval rond containers, parkeeroverlast en jongeren.

Sterke punten van de wijk

De vele laagbouwwoningen maken de wijk uitermate geschikt voor (jonge) gezinnen. De wijk heeft een groene uitstraling. Vooral de randen van de wijk zijn prachtig groen: Develpark, park Molenvliet, het buitengebied, Arboretum en De Devel.

De wijk heeft goede voorzieningen zoals winkels, scholen en veel speelplekken. De wijk is geliefd bij (jonge) gezinnen, maar ook oudere mensen wonen met plezier in deze wijk. Een sterk punt is dan ook dat bijna alle wijkbewoners graag in de wijk wonen.

Voorzieningen:

• wijkgebouw ‘t Klankbord

• wijkwinkelcentrum Oudeland met twee supermarkten en een apotheek

• gezondheidscentrum

• twee peuterspeelzalen

• twee basisscholen inclusief buitenschoolse opvang

• uitgaanscentrum en discotheek The Blue Lagoon (wijkoverstijgend)

• natuur- en milieueducatie Het Weetpunt (wijkoverstijgend)

• Arboretum

• diverse speeltuintjes

Zwakke punten van de wijk

Bewoners van Heer Oudelands Ambacht ervaren de wijk in veel gevallen als ‘krap’ opgezet. Het gebruik van de openbare ruimte levert in deze wijk relatief veel conflicten op. Hier ligt een directe relatie met de parkeeroverlast die in veel buurten als zeer storend wordt ervaren.

Een ander zwak punt van de wijk is dat door verzakkingen diverse buurten achterstallig onderhoud hebben. Ook de kwaliteit van het openbare groen wordt door bewoners als onvoldoende ervaren. Verder ergert men zich aan de aanwezigheid van zwerfvuil op bepaalde plaatsen.

In de vorig jaar gehouden wijkschouw is hondenpoep echter nauwelijks aangetroffen. Ook het groenbeheer en de aanwezigheid van zwerfvuil zijn positiever beoordeeld.

In delen van de wijk voelen mensen zich onveilig (sociaal). Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door hangende jongeren. Die klagen op hun beurt dat er te weinig ontmoetingsplekken zijn voor jongeren in de buitenruimte.

Bewoners onderhouden veel sociale contacten, maar er is een beperkt algemeen verantwoordelijkheidsgevoel naar de wijk toe.

Kansen

Zoals al eerder vermeld wordt de wijk omgeven door hoogwaardig parkachtig groen. Het is daarom van belang om de wijk op de kaart te zetten als een jonge groene wijk en de toegankelijkheid en het gebruik van de groene omgeving te stimuleren. Vooral de bereikbaarheid van het buitengebied en het Develpark kunnen worden verbeterd.

De twee basisscholen krijgen last van vergrijzing (=bedreiging). Vooral De Notenbalk heeft hier veel last van met leegstand als gevolg.

Mogelijk zijn er in goed overleg met de scholen kansen om andere dingen te doen in (tijdelijk) leegkomende lokalen.

Samen met de kinderopvang, het wijkgebouw en de andere basisschool (De Develhoek) liggen er op (lange) termijn kansen voor een multifunctioneel gebouw.

Mede als de wijk blijft vasthouden aan het streefprofiel als een wijk voor jonge gezinnen, zal er op termijn weer meer ruimte moeten zijn voor flexibele onderwijsvoorzieningen.

De wijken Heer Oudelands Ambacht en Nederhoven moeten eigenlijk als één gebied worden gezien waarbinnen de voorzieningen in samenhang worden ontwikkeld. Op deze manier van integrale gebiedsontwikkeling zijn er meer kansen voor voorzieningen waar de inwoners van beide wijken van kunnen profiteren.

Bedreigingen

Het is opvallend dat zowel in de leefbaarheids en veiligheidsmonitor van 2002 als in 2005 een relatief groot deel van de bewoners vond dat de wijk er in het afgelopen jaar op achteruit was gegaan. Bovendien verwachten relatief veel mensen dat de wijk er in de toekomst verder op achteruit zal gaan. De betrekkelijk grote overlast van vernielingen in deze wijk zal hierbij vermoedelijk een rol spelen. Over het geheel genomen hebben bewoners van deze wijk juist weinig last van onveiligheidsgevoelens. De gehechtheid aan de buurt is in Heer Oudelands Ambacht relatief laag, al is deze in de onderzochte periode wel gegroeid. De combinatie van afnemende leefbaarheid met lage gehechtheid moet wel als een risico worden beschouwd: ontevreden bewoners kunnen relatief snel besluiten om de wijk (en wellicht ook Zwijndrecht) te verlaten. In dit verband speelt ook het beperkte gevoel van medeverantwoordelijkheid voor de leefbaarheid een rol. Dit is in Heer Oudelands Ambacht opvallend laag en in vergelijking met 2002 bovendien minder geworden.

Uit de recente wijkenquête voor het opstellen van deze wijkvisie is gebleken dat inwoners grote zorgen hebben over de mogelijke gevaren die rangeerterrein Kijfhoek met het transport van gevaarlijke stoffen over het spoor met zich meebrengt. De bijbehorende risico contour loopt over het gehele noordelijke deel van de wijk.

Er moet dan ook een afweging worden gemaakt of het zinvol en mogelijk is om in de toekomst toe te werken naar verdunning in deze zone.

De wijk beschikt over een kernwinkelcentrum dat moet worden gestimuleerd, wil het in de toekomst economisch sterk blijven. De ruimte in dit gebied is echter zeer beperkt (parkeren en laden/lossen), met als voorbeeld de geplande uitbreiding van de C1000 die leidde tot veel bezwaren van omwonenden.

Een mogelijke kans voor de detailhandel is een op termijn integrale gebiedsaanpak met daarin een multifunctioneel accommodatie.

3.2 De bewoners van Heer Oudelands Ambacht

In Heer Oudelands Ambacht wonen ruim 6.900 mensen. De wijk telt

ruim 6.000 autochtone inwoners (88%), ruim 500 westerse allochtonen (8%) en bijna 300 niet-westerse allochtonen (4%).

De gemiddelde autochtone inwoner woont 11,8 jaar in de wijk. Dit is betrekkelijk kort, maar te verklaren door het recente bouwjaar van de wijk. Westerse allochtonen wonen er gemiddeld 11,3 jaar en niet-westers gemiddeld 9,3 jaar. Daarmee is Heer Oudelands Ambacht één van de wijken van Zwijndrecht (ondanks recente bouwjaar!) waarvan de inwoners een lange woonduur hebben. Vooral niet-westerse allochtonen springen er uit.

Als het gaat om de leeftijdsopbouw springt het hoge percentage inwoners tot 25 jaar eruit. Dit is maar liefst 33%. Het aandeel inwoners van 25 tot 45 jaar is 30% (gemiddeld) en het aandeel inwoners van 46 tot 65 jaar is 30% (gemiddeld). Het aandeel 65 plussers is met 7% erg laag.

In de monitor Leefbaarheid en Veiligheid van 2005 (bijlage) staat uitvoerig beschreven hoe bewoners in de wijk oordelen over hun buurt, de toekomst, het wonen, de leefbaarheid, de sociale samenhang en de veiligheid.

In de wijk staan ruim 2500 woningen. Bewoners waarderen hun buurt met een score van maar liefst 8,0. Vrijwel alle bewoners wonen (zeer) prettig in hun buurt. Ook de aanwezige voorzieningen en het niveau hiervan worden gewaardeerd. Wel ervaren de bewoners meer overlast dan gemiddeld in Zwijndrecht.

Heer Oudelands Ambacht heeft totaal 476 geregistreerde bedrijven met 351 werkzame geregistreerde personen. Er zijn veel eenmansbedrijfjes met 0 werkzame personen (bv. financiële BV’tjes). Deze gegevens zijn exclusief bedrijfsterrein Molenvliet.

De grootste bedrijven in de wijk zijn:

– Supermarkten Super de Boer en C1000

– Overige winkels in het winkelcentrum

3.3 De buurten van Heer Oudelands Ambacht

Het opvallende aan de wijk Heer Oudelands Ambacht t.o.v. de overige wijken in Zwijndrecht is dat er geen specifieke onderscheidende buurten zijn. De wijk kan door winkelcentrum Oudeland en de Klarinetsingel worden verdeeld in West en Oost. De wijk is echter niet buurtgebonden.

Het oostelijk gedeelte (componistenbuurt) is het oudere gedeelte van de wijk. De overwegend grondgebonden woningen zijn hier relatief dicht op elkaar gebouwd. Mede daardoor en de indertijd gehanteerde parkeernorm is de parkeeroverlast in dit gedeelte van de wijk het grootst.

Het oostelijk gedeelte heeft t.o.v. het westelijke meer corporatiebezit, al is dat in dit gedeelte van de wijk nog steeds relatief laag. De gemiddelde grootte en de daarbij behorende huizenprijzen zijn lager t.o.v. het westelijk gedeelte van de wijk.

Het westelijk gedeelte van de wijk (Muziekbuurt) heeft op het gebied rond “De Opera” na geen corporatiebezit. Ondanks de ruimere opzet van en de hogere parkeernorm is ook hier sprake van parkeeroverlast in diverse delen van de wijk.

3.4 Wat vinden de bewoners van hun wijk?

Begin 2008 heeft de gemeente een start gemaakt met het ‘wijkgericht werken’. De gemeente, het wijkplatform en andere partijen zoals woningcorporaties, de politie en het welzijnswerk werken samen aan het onderhoud en de ontwikkeling van de wijken van Zwijndrecht. Bij de opstelling van deze wijkvisie is een belangrijke rol weggelegd voor het wijkplatform. Het platform vormt de schakel tussen de wijkbewoners en de gemeente. Samen met het platform is in elke wijk in Zwijndrecht een onderzoek uitgevoerd naar de kwaliteiten en de zwakke punten in de wijk. De basis voor dat onderzoek werd steeds gevormd door een schriftelijke huis-aan-huis enquête (ook op internet in te vullen) aangevuld met discussiebijeenkomsten of mondelinge enquêtes (Wijkwinterfeest), waar bewoners uitgebreid hun mening over de wijk konden ventileren. Op deze manier is een duidelijk beeld ontstaan van de sterke en zwakke punten in elke wijk, zoals die door de bewoners van de wijk worden ervaren. Bijgevoegd een uitgebreid verslag van de resultaten van de enquêtes en de gesprekken.

Van de 2.500 verspreide vragenlijsten zijn er 273 teruggekomen. 62 reacties werden per e-mail gestuurd.

Veel bewoners van de wijk Heer Oudelands Ambacht hebben aanvullende opmerkingen over de leefbaarheid in de wijk toegevoegd aan de enquête. Deze zijn integraal in de bijlagen opgenomen.

Het betreffen zeer uiteenlopende zaken, zoals overlast, ergernissen over het onderhoud van bestrating, over verkeerssituaties enzovoort.

Op 12 december is in de wijk het Wijkwinterfeest gevierd. Bij die gelegenheid is aan bewoners gevraagd de sterke en zwakke punten van de wijk aan te wijzen en de bijbehorende argumentatie op flappen te noteren. De resultaten van die Wijkwinter consultatie zijn ook in de bijlage opgenomen. Het volgende beeld kwam naar voren.

Kwaliteiten van de wijk

Bewoners waarderen de wijk Heer Oudelands Ambacht als groene rustige wijk met veel speelruimte voor kinderen.

Ondanks terugkerende klachten over jongeren, die de Blue Lagoon bezoeken, scoort “weinig overlast” nog redelijk hoog.

Relatief laag scoren de voorzieningen en de veiligheid.

Top 4:

• Veel groen (66%)

• Rustige wijk (60%)

• Veel speelplaatsen voor kinderen (35%)

• Weinig overlast (35%)

Verbeterpunten korte termijn

Top 4:

• Beter onderhoud straten (50%)

• Minder hondenpoep (50%)

• Minder afval rond containers (41%)

• Meer toezicht op straat (40%)

In de aanvullende opmerkingen wordt aandacht gevraagd voor:

Meer parkeerplaatsen, parkeeroverlast, overlast jongeren, zwerfafval, snelheidscontrole, overlast vuurwerk, veiligheid in het weekend, vandalisme en toezicht op hondenbeleid.

Verbeterpunten lange termijn

Top 4:

• Meer parkeerplaatsen (60%)

• Veiligheid Kijfhoek (47%)

• ‘s Avonds en ‘s nachts meer veiligheid (44%)

• Een schonere en veilige wijk (41%)

Verder wordt er aandacht gevraagd voor:

Einde maken aan racende jongeren, Meer woningen voor ouderen, ophogen straten, teveel bedrijfsauto’s in de wijk en lege flessen/ uitgaansafval in de wijk.

In de enquête is een groot aantal opmerkingen bijgeschreven. Deze betreffen in hoofdzaak gevallen van overlast, pleidooien voor betere handhaving en meldingen over verkeerssituaties.

Terugkerende thema’s

De terugkerende thema’s in de enquête en in gesprekken met bewoners zijn:

• Schoon, heel en veilig

• Parkeerplaatsen

• Veiligheid Kijfhoek

• Discotheek Blue Lagoon

Op verschillende punten is er vooral zorg om behoud van de kwaliteit van de wijk. Men is nu tevreden, maar zal dat zo blijven?

Schoon, heel en veilig

Op dit punt wordt gesignaleerd dat het onderhoud aan bestrating en groenvoorzieningen beter kan. Men hoopt op extra inspanningen in de komende jaren.

Parkeerplaatsen

Op een aantal plekken in de wijk zijn duidelijk meer auto’s dan parkeerplaatsen.

Veiligheid Kijfhoek

Wijkbewoners zijn er niet gerust op dat er nooit iets zal gebeuren op het emplacement. De berichten over de gevaren voor bedrijven en instellingen die direct langs het spoor liggen (zoals Blue Lagoon) roepen veel vragen op.

Discotheek Bleu Lagoon

Deze discotheek scoort zowel op de positieve als negatieve lijst. Hij trekt jong publiek uit de verre omtrek en dat levert ook hinder op, omdat men veelal te voet door de wijk trekt en onderweg overlast veroorzaakt. Het verplaatsen van de Blue Lagoon vanwege het groepsrisico in verband met vervoer gevaarlijke stoffen over het spoor wordt afgewezen. De discotheek voorziet in een duidelijke behoefte, de overlast is beheersbaar en een alternatieve locatie zal niet snel gevonden worden.

4. Geraadpleegde bronnen en verslagen

Voor de totstandkoming van deze wijkvisie zijn veel gesprekken gevoerd, is een excursie en zijn workshops georganiseerd en natuurlijk vele bronnen geraadpleegd. Een deel van de gesprekken en de gehouden workshops is verwoord in verslagen. Onderstaand een opsomming van de belangrijkste bronnen en verslagen die gebruikt zijn voor deze wijkvisie.

– Rapport Leefbaarheid en Veiligheid 2005

– wijkanalyses Salza 2007

– Wijkverkenning Zwijndrecht maart 2008. (bijlage bij het Integraal Voorzieningen- en Accommodatiebeleid)

– Kerngegevens politie 2003 – 2008

– Verslag 18 juli 2008 workshops: proces om te komen tot een stedenbouwkundige gebiedvisie, structuurvisie en wijkvisies

– Verslag wijkenquête en wijkwinterfeest december 2008

– Beheerplannen accommodaties en buitenruimte afdeling Beheer

– Woonvisie 2008

– Werkdocument (intern) met per thema een beleidsinventarisatie, weergave feiten en de mening van gemeente, partners en bewoners